यसरी बोल्छ इतिहास-६
बि.पी. कश्यप सन् १९४९ मैत्रीसन्धि र भारत-भूटानको एउटा रोचक प्रसंग छ । जनवादी गणतन्त्र चीनको स्थापनापछि सन् १९५० को दशकमा चीनले तिब्बतमाथि कब्जा जमायो । यसरी तिब्बतको स्वतन्त्र अस्तित्व समाप्त भएपछि नेपाल र भूटान (चीन–भारतबीचका मध्यवर्ती मुलुकहरू)-लाई उत्तरी खतराको महसुस भयो । आफ्नो स्वतन्त्र अस्तित्व कायम राख्न नेपालजस्तै भूटान पनि कसरत गर्नथाल्यो । सन् १९४९ [...]
विनोद शर्मा झापा, नेपाल भूटानी शरणार्थी समस्यको नाममा लाखौ रूपयाको खेती गरेका र अहिले पनि गरिरहेका नेतृत्वपंक्तिका मानिसहरू धेरै छन् । पहिला–पहिला स्वदेश फिर्तिका आन्दोलन गर्ने निहु वा जनता थुपारेर पैसा कमाउने काममा सक्रिय देखिएका धेरै शरणार्थीका नेताहरू आज–भोली शिविरमा हुँने गतिविधिबाट टाँडिदै गएका छन् । न टाड्उिन पनि कसरी र ? शिविर भित्र अहिले [...]
बि.पी. कश्यप भूटानको सन्दर्भमा यसअघि भएका कुरामात्र गरेर पुग्दैन । आजसम्म पनि विश्वक्रियाकलापमा भूटानको मौलिक सक्रियता छैन । भूटान अन्तर्राष्ट्रिय रंगमञ्चमा भारतका लागि एउटा ‘पकेट भोटर’ मात्र हो । अन्तर्राष्ट्रियस्तरका आर्थिक कारोबारवाला संस्था र भारतलगायतका देशहरूले थिम्पूमा पैसाको खोला बगाए पनि भूटान आर्थिक दृष्टिले आत्मनिर्भर बनेको छैन । विदेशी सहयोगले राजनीतिमा प्रभाव फैलाइरहेको छ । [...]
बि. पि. कश्यप भूटानको मौजुदा कानुनी आधार साँच्चै केलाउने हो भने राजा जिग्मेको खलक पनि असल भूटानी नागरिक हुँदैन । सन् १९८५-को नागरिक ऐनले “विदेशी महिला भूटानी पुरुषले विवाह गरे, उनीहरूका छोराछोरी स्वतः चौथो वर्ग अर्थात चार नम्बर दर्जामा पर्नेछन्”, भनेको छ । भूटानको जनगणना-१९८८ को नीतिअनुसार एकदेखि सातसम्मका विभिन्न वर्गमा विभाजित नागरिकहरूको दर्जामध्ये वर्ग [...]
विनोद शर्मा सन् १९९० को दशकमा भूटानी तानाशाहबाट देशनिकाला भएका नेपाली भाषी भूटानीमध्ये सबैको अवस्था उस्तै थिएन । भूटानबाट सिदै नेपाल छिरेर शरणार्थीको दर्जा पाउनेहरुले भारतका विभिन्न राज्यमा छरिएका भूटानीहरुको भन्दा अवस्था अलिक राम्ररो थियो, यो सबैलाई थाहाँ छ । त्यो हुनुको पछाडिको मुख्य कारण भने कै “म शरणार्थी हुँ” भन्ने नेपाल सरकारबाट पाएको मान्यता [...]
बि पी कश्यप मोहनदास करमचन्द गान्धीको ‘गोरा हटाऊ’ अभियानबाट प्रभावित भई बेलायतीहरूले भारतलाई स्वशासन सुम्पिएर उपनिवेशको रूपबाट मुक्त गर्दै आफ्नै मुलुक फिरेपछि सन् १९४९ मा स्वाधीन भारतसित भूटानको पुनः अर्को सन्धि भएको छ । ‘भूटान-भारत मैत्रीसन्धि–१९४९’ नामले प्रचलित सो सन्धि सन् १९४९, अगस्त ८ को दिन दार्जीलिङमा सम्पन्न भएको थियो । यसले पनि धारा दुईमा [...]
बी.पी.कश्यप बारम्बारको युद्ध र अस्तव्यस्तताले गर्दा भूटानको आधिकारिक इतिहासका दस्तावेजहरू सबै नष्ट भएका छन् । दरबारीया तहमा आधिकारिक मानिएको शासकहरूको ‘वंशावली’ पनि सन् १८२८ को ‘सोनागाछी’ आगलागीमा नामेट भएको विभिन्न इतिहासकारहरूले दाबी गरेका छन् । यद्यपि, सोनागाछी अहिलेको कुन ठाउँ हो भन्ने किटान पुष्टि हुनसकेको छैन । यसरी नै सन् १८३२ को पुनाखा जोङमा भएको [...]
-विनोद शर्मा, झापा दुई साताअघि भूटान पिपल्स् पार्टीका सभापति बलराम पौड्यालका छोराले काठमाण्डौमा विवाह गरे । । विवाह समारोहमा प्रायः सबै भूटानी नेताहरुलाई निमन्त्रण गरिएको थियो । तर, सबै उपस्थित हुन सकेनन् । केही पार्टीका शुभचिन्तक र नेपाली पत्रकार पनि निम्तालुको रोस्टरमा परेका थिए । मलाई भने पार्टीले निम्तो गरेन । गरेको भए पनि शिविरबाट [...]