यसरी बोल्छ इतिहास-६
बि.पी. कश्यप सन् १९४९ मैत्रीसन्धि र भारत-भूटानको एउटा रोचक प्रसंग छ । जनवादी गणतन्त्र चीनको स्थापनापछि सन् १९५० को दशकमा चीनले तिब्बतमाथि कब्जा जमायो । यसरी तिब्बतको स्वतन्त्र अस्तित्व समाप्त भएपछि नेपाल र भूटान (चीन–भारतबीचका मध्यवर्ती मुलुकहरू)-लाई उत्तरी खतराको महसुस भयो । आफ्नो स्वतन्त्र अस्तित्व कायम राख्न नेपालजस्तै भूटान पनि कसरत गर्नथाल्यो । सन् १९४९ [...]
बि.पी. कश्यप भूटानको सन्दर्भमा यसअघि भएका कुरामात्र गरेर पुग्दैन । आजसम्म पनि विश्वक्रियाकलापमा भूटानको मौलिक सक्रियता छैन । भूटान अन्तर्राष्ट्रिय रंगमञ्चमा भारतका लागि एउटा ‘पकेट भोटर’ मात्र हो । अन्तर्राष्ट्रियस्तरका आर्थिक कारोबारवाला संस्था र भारतलगायतका देशहरूले थिम्पूमा पैसाको खोला बगाए पनि भूटान आर्थिक दृष्टिले आत्मनिर्भर बनेको छैन । विदेशी सहयोगले राजनीतिमा प्रभाव फैलाइरहेको छ । [...]
बि. पि. कश्यप भूटानको मौजुदा कानुनी आधार साँच्चै केलाउने हो भने राजा जिग्मेको खलक पनि असल भूटानी नागरिक हुँदैन । सन् १९८५-को नागरिक ऐनले “विदेशी महिला भूटानी पुरुषले विवाह गरे, उनीहरूका छोराछोरी स्वतः चौथो वर्ग अर्थात चार नम्बर दर्जामा पर्नेछन्”, भनेको छ । भूटानको जनगणना-१९८८ को नीतिअनुसार एकदेखि सातसम्मका विभिन्न वर्गमा विभाजित नागरिकहरूको दर्जामध्ये वर्ग [...]
बि पी कश्यप मोहनदास करमचन्द गान्धीको ‘गोरा हटाऊ’ अभियानबाट प्रभावित भई बेलायतीहरूले भारतलाई स्वशासन सुम्पिएर उपनिवेशको रूपबाट मुक्त गर्दै आफ्नै मुलुक फिरेपछि सन् १९४९ मा स्वाधीन भारतसित भूटानको पुनः अर्को सन्धि भएको छ । ‘भूटान-भारत मैत्रीसन्धि–१९४९’ नामले प्रचलित सो सन्धि सन् १९४९, अगस्त ८ को दिन दार्जीलिङमा सम्पन्न भएको थियो । यसले पनि धारा दुईमा [...]
बी.पी.कश्यप बारम्बारको युद्ध र अस्तव्यस्तताले गर्दा भूटानको आधिकारिक इतिहासका दस्तावेजहरू सबै नष्ट भएका छन् । दरबारीया तहमा आधिकारिक मानिएको शासकहरूको ‘वंशावली’ पनि सन् १८२८ को ‘सोनागाछी’ आगलागीमा नामेट भएको विभिन्न इतिहासकारहरूले दाबी गरेका छन् । यद्यपि, सोनागाछी अहिलेको कुन ठाउँ हो भन्ने किटान पुष्टि हुनसकेको छैन । यसरी नै सन् १८३२ को पुनाखा जोङमा भएको [...]
बी.पी.कश्यप विश्वका दुई आणविक शक्तिसम्पन्न राष्ट्रहरू, चीन र भारतका बीचमा रहेर पनि सार्वभौम अस्तित्व धान्दै आएको हिमाली देश भूटान बहुजातीय र बहुभाषिक राष्ट्र हो । विश्वले भरखरै देखेको, मानव सभ्यताले खुट्टामात्र टेकेको, विकास र समृद्धिले घुम्टो उघारेर हेर्नमात्र थालेको राष्ट्र भए पनि भूटानको इतिहास ईशु क्रिष्ट जन्मनुभन्दा निकै अघिदेखि शुरु भएको अधिकांश इतिहासकारहरूले मानेका छन् [...]