भाषा अभियानका सिपाही गंगा लामिटारे !
गण्डकीपुत्र झोराहाट -२ मोरङ सार्क मुलुकको एक सदस्य राष्ट्र भूटान । विविध जाति र भाषीले भरिएको सानो मुलुक । भूटान क्षेत्रगत आधारमा तीन खण्डमा विभाजित छ । पूर्वी भूटान, उत्तरी […]
Category: लेख / रचना
-
-
शेर्पा, सगरमाथा र पूर्वभूटानीहरु
“वास्तवमा उनलाई भारतको राहदानीमा यात्रा गराउनु भनेको एकातिर नेपाली राहदानीलाई महत्वहीन बनाउनु थियो भने अर्कोतिर नेपालको वैदेशिक कुटनीतिको मूल्य घटाउनु पनि थियो । अहिले त झन् एउटै मानिसले दुइटा देशको […]
-
साथीलाई पत्र
ईन्द्र प्रकाश खवास ओहायो, अमेरिका प्यारो साथी, लामो समयपछि आज तिमीलाई यो सम्झना स्वरुप एउटा पत्र सानो कागजको सेतो पन्नामा नीलो कलमको मसीले कागको खुट्टा जस्ता अक्षर पारि पत्रको रूपमा […]
-
बिचरा बाबा-आमा
तारा दाहाल ओहायो, अमेरिका मैले भूटानमा कक्षा आठ सम्म अध्ययन गरेको हुनाले भूटानको परिवेश राम्ररी जान्दछु । मेरो जन्म साम्ची जिल्लाको एक दुर्गम गाऊ दोरोखामा भएको हो । म दक्षिण […]
-
अविस्मरणीय व्यक्तित्व रश्मिप्रसाद आले
अनिता निरौला गान्तोक, सिक्किम मनोबल, आत्मविश्वास, कटिबद्धता र स्वाभिमान, अदम्य साहस र निर्भीकताका चार पोषक तत्त्व हुन्। यी तत्त्वको पोषणबाट सफलताले जन्म लिन्छ। यो शिक्षा सिक्किमका पहिलो शिक्षाविद् र शिक्षा-सुधारक […]
-
डायस्पोरामा मातृभाषाको समस्या र समाधानको दिशा ( साहित्य परिषद, भूटानको सम्मेलन-२०२२ मा प्रस्तुत कार्यपत्र )
डा. लक्ष्मीनारायण ढकाल प्रस्तावना / उद्देश्य मानिस आफ्नो मूल स्थानबाट अलग्गिएर अर्कै देश र परिस्थितिमा बसोबास गर्न थालेपछि उसलाई मातृभाषाको समस्या आइपर्नु स्वभाविक नै हो I किनकि उसलाई त्यहाँको स्थानीय […]
-
बा किन ओझेलमा?
अन्जान मुना न्यूजीलैण्ड आज कुशे औँसी; बाबाको मुख हेर्ने दिन । उहाँलाई यस विशेष अवसरमा सु-स्वास्थ्य एवम् दीर्घायुको अनुपम शुभकामना । बाबा हुनु भनेको घर बलियो हुनु हो, सन्तानका मुहारमा […]
-
भूटान र भूटानी समस्याबारे संक्षिप्त विश्लेषण
तुम्बेहाङ् लिम्बु भूटानमा मुख्यतः दुइ–चार वटा मसिना शहर छन् । त्यही शहरमा सानो संख्यामा साना पूँजीपतिहरु बस्छन् । उनीहरु बाहेक लगभग ९५ प्रतिशत जनता गाउँ–बस्तीमा बस्छन् । उनीहरु खेतीपाती गर्छन् […]
-
छोरीलाई चिठी
रमेश दियाली ओहायो, अमेरिका प्यारी छोरी, तिमी सानी थियौ, तिम्री ममीले मेरी छोरीलाई कसैको आँखा नलागोस् भनी कालो गाजलको टिका लगाइदिन्थिन् । म पर बसेर हेरी रहन्थे। मुस्कान छैन मेरो […]
-
छाप्रो नम्बर ५५ भित्रको जीवन यात्रा
बुद्धमणि ढकाल केन्टकी आफ्नो थात-थलो बाट उखेलिए पछि शुरु भएको गन्तव्यहीन यात्रा शरणार्थी शिविरमा आइपुगेर केहि समय रोकिन्छ। यद्यपि यो यात्रा यस उपन्यासकी मुख्य पात्र गङ्गाले आफै तय गरेको नभए […]
-
भाषा शिक्षणका लागि केही आवश्यक प्रमुख तत्वहरू
डा. लक्ष्मीनारायण ढकाल केन्टकी ,अमेरीका डायस्पोरामा नेपाली भाषालाई बचाउने अभियानमा हामी काम गर्दैगरेका अभियन्ताहरूले भाषा शिक्षणमा आवश्यक पर्ने विषय र तत्वहरूको जानकारी राख्न आवश्यक भएको छ I त्यसमा […]
-
भाषा संरक्षणमा अभिभावकको लगानी हुनुपर्छ ।
डा. लक्ष्मीनारायण ढकाल केन्टकी, अमेरिका मानव जीवनका कुनै पनि व्यक्तिगत समस्याहरू एकाध व्यक्तिहरूसँग छलफल गरिएता पनि निदान व्यक्तिगत रुपमै गरिन्छन् र गरिनु पनि पर्छ I तर जब सामाजिक जीवनसँग सरोकार राख्ने समस्या […]
-
दिवाली, दीपावली कि तिहार (?)
भक्त घिमिरे-पेन्सिलभेनिया दीपहरुको पर्व तिहार भर्खरै सकिएको छ । यसको नाम, उद्देश्य, तात्पर्य र अर्थभाव सम्बन्धका जिज्ञासाहरुले सामाजिक सञ्जालहरु भरिएका थिए । अहिले पनि ती प्रश्नहरु ज्यूँका त्यूँ छन् […]
-
मिनिमिलिजम
युवराज घलेभाइ सिक्किम, भारत मिनिमलिजम एक अंग्रेजी शब्द हो । जब कोही मिनिमलिजमलाई अपनाउँछ,ऊ एक मिनिमलिस्ट बन्छ । मिनिमलिजमलाई एक दर्शनको रुपमा लिन सकिन्छ । कोही ” मिनिमलिस्ट ” भएमा, […]
-
तुम्बेहाङ्का कविताको सन्दर्भ
शिवलाल दाहाल केन्टकी, अमेरिका (कवि तुम्बेहाङकाे अक्षरहरूकाे ध्रुवीकरण कवितासंग्रहकाे विमाेचनमा राखिएकाे मन्तव्यकाे पूर्णपाठ जस्ताकाे तस्तै यहाँ प्रस्तुत गरिएकाे छ -सम्पादक) कतिवटा वसन्त बितिसकेपछि फेरि म अतीतको प्राङ्गणमा आएँ न मन […]
-
मुखमा आयु पनि बस्छ मृत्यु पनि……
नैनसिंग सारु मगर रोचेष्टर ,न्यूयोर्क रात सधा झैं छिपिदैथ्यो । यात्रा सफल रहोस् भन्यो भने सफल पनि हुनसक्छ असफल होस् भनियो भने असफल पनि हुन सक्छ । होस्यार रहनुहोला ! […]
-
जिउँदै मृत्यु जितेका कवि
भक्त घिमिरे पेन्सिलभेनिया, अमेरिका मृत्युचेतनाका अग्रदूत कवि घिमिरे मृत्युका कुरामा उनी रमाउने घटनाहरुमध्ये एउटा नमूना यहाँ प्रस्तुत गर्ने अनुमति मागें । सन् २०१७ को मई २८ तारिख, आइतवार उता […]
-
संस्कृत भाषा किन पढ्ने ? :- सन्दर्भ संस्कृत दिवसको
डा.लक्ष्मीनारायण ढकाल केन्टकी, अमेरिका सन्दर्भ प्रत्येक वर्ष श्रावण पूर्णिमाका दिन संस्कृत दिवस मनाइन्छ, जुन दिन रक्षाबन्धन(ऋषितर्पणी) पर्व पनि मनाइन्छ । कुनै पनि दिवस मनाउनुको तात्पर्य सम्बन्धित विषयलाई चर्चा परिचर्चा,मन्थन गर्दै […]
-
कोरोनासँग लड्दाको अनुभव
विकास रेग्मी तथा कुमारी पोखरेल रेग्मी सिराकस, अमेरिका सन् २०१९ को डिसेम्बर महिनाको प्रारम्भमा चिनको युवानमा कोरोना भाइरस फैलिएको सुनियो । समाचारको आधारमा सन् २०२० को मार्च पहिलो सातातिर यो कोरोना […]
-
मानव जीवन, शिक्षा र नैतिक शिक्षा
डा. लक्ष्मीनारायण ढकाल केन्टकी, अमेरिका ईश्वरको यो विशालतम सृष्टिमा अरबौँ जीवन छन् I ती जीवनहरूलाई मुख्य रूपमा तीन विभागमा बाँड्न सकिन्छ:- १) स्वेदज (पसिना बाट उत्पन्न हुने) जस्तै जुम्रा र […]
-
छोरी देवी बुहारी दासी
भक्त घिमिरे-पेन्सिलभेनिया/अमेरिका स्त्रीजातिको रूपमा पुजिएको भए माइतमा हुञ्जेल पुजिएकी छोरी ससुराली पुगेकै दिनदेखि दासी हुन्छे । लोग्ने र लोग्नेपटिका परिवारका हरेक सदस्यका पाउ ढोग्ने र पुज्ने अभिभारा उसैलाई आइलाग्छ । […]
-
नारद तिम्सिना र उनका कृतिहरू
डिल्लीराम शर्मा आचार्य । ओहायो, अमेरिका जन्म वि.स. २०१२ दागापेला भूटान । निकै अघिदेखि मलाई केही लेखिदिन र पुस्तकहरू हेरिदिन भनिरहनु भएको थियो । म पनि समयसँग सङ्घर्ष गरिरहेको मान्छे […]
-
विनाशको लीला
गङ्गा लामिटारे ओहायो, अमेरिका आज मानव घरभित्र कैद छ । आफ्नू घर नै कैद खाना भएको छ,मानव जातिकालागि । संसार अविचलित र अवरुद्ध छ । मानौँ कुनै राष्ट्रनायकको शोकमा मानिस […]
-
जिबा
जे एन दाहाल पेन्सिल्भिनिया, अमेरिका स्मार्ट फोनमा अन्नपूर्ण पोस्ट खोल्छु। अखबारको बिच भागमा एउटा लामो लेख छापिएको छ जसको शीर्षक छ जिबा। म त्यतै आँखा लम्काउँछु । लेखिएको छ — […]
-
किन ‘इशाई’ बने मलयाली ‘हिन्दू’हरु
भक्त घिमिरे पेन्सिलभेनिया, अमेरिका ‘हिन्दू’ शब्द आउने बित्तिकै विश्वभरिका मान्छेहरुले आफ्नो दिमागमा पहिले वर्तमान भारतको भूगोललाई चित्रित गर्दछन् । त्यही हिन्दू भारतमा आजभन्दा करीब दुइसय वर्ष अघिको हिन्दू समाज कस्तो […]
-
एक च्वाँक चुम्बन र एकथुँगो गुलाफ !
भक्त घिमिरे पेन्सिलभेनिया, अमेरिका भ्यालेन्टाइन् डे भनेको एक च्वाक चुम्बन र एकथुँगो गुलाफको परिभाषामा बुझ्नेहरुको संख्या दिनदिनै बढिरहेको छ । यो बुझाइमा न कुनै जीवनदर्शन छ न त कुनै समाजको […]
-
राम, शम्बुक हत्या र शास्त्रीय अध्ययनको सन्दर्भ
भक्त घिमिरे पेन्सिलभेनियाँ/अमेरिका राजारामले शुद्र तपस्वी शम्बुकको हत्या गरे भन्ने अभियोगबाट यो कथा शुरु हुन्छ । कथा अनुसार एकदिन एक ब्राह्मणको एकलपुत्र अल्पायुमा मऱ्यो । ब्राह्मणले छोराको शव ल्याएर अयोध्या […]
-
देवकोटा कहाँ छन् ?
जे एन दाहाल पेन्सिल्भिनिया, अमेरिका यमपन्चको पाँच दिने तिहार मध्ये, महालक्ष्मी पुजाको दिन देवकोटाको पनि सम्झना गरिन्छ। उनी १९६६ कार्तिक २७ लक्ष्मीपूजाका दिन जन्मिएका थिए र उनको नाम यसकै आधारमा […]
-
आध्यात्मिक दृष्टिमा मेरा देवकोटा (११० औँ जन्म जयन्तीका अवसरमा स्मरण)
डा.लक्ष्मीनारायण ढकाल केन्टकी, अमेरिका प्रत्येक वर्ष लक्ष्मीपूजाका साथसाथै नेपाली साहित्य जगतमा एक अर्को उत्सव पनि आउने गर्दछ, त्यो हो महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको जन्म जयन्ती I विश्वभरि छरिएर बसेका हामी नेपाली […]
-
अन्योलः चाड-पर्व, बलिप्रथा र हामी
–भक्त घिमिरे / पेसिल्भेनिया, अमेरिका जब जब चाड-पर्वहरु आउँछन्, नेपाली समाजमा बलिप्रथाका बारेमा अनेक तर्कातर्कीहरु शुरु हुन्छन् । दशैं वा विजयादशमीको अवसरमा चली आएको बलिप्रथाका बारेमा सदियौंदेखि चर्चा हुँदै आएको […]
-
भाषा संरक्षणमा अभिभावकको भूमिका
डा.लक्ष्मीनारायण ढकाल केन्टकी, अमेरिका पुनर्वासमा नयाँ पुस्तामा उत्पन्न मातृ भाषाको समस्यालाई समाधान गर्न कुनै एक व्यक्ति,संस्था,निकाय या कुनै वर्गका प्रयासले मात्र सम्भव छैन I यो सबै पीडित नेपाली भाषी समुदायको […]
-
राजनीति
दीर्घराज प्रियसी हाल: मुम्बई, इन्डिया यसै फागुनको महिना, केही काम गरेर थाकेको म अचानक अर्को काम आईपर्यो रत्नपार्कबाट पुरानो बसपार्क जानुपर्ने भयो। एउटा साथीपनि जानै आँटेको रहेछ। सँगै जाने कुरा […]
-
भूटानमा नेपालीहरूको प्रवेश: एक विश्लेषण
प्रा. बालकृष्ण पोखरेल [प्रशिद्ध भाषाविद तथा साहित्यकार प्रा. बालकृष्ण पोखरेलको आज राति निधन भएको छ। स्वर्गीय पोखरेल प्रति हार्दिक श्रद्धासुमन अर्पण गर्दै भूटानी कोपिला (अङ्क १०, सन्२००८) मा प्रकाशित प्रा […]
-
सांकेतिक भाषा सञ्चार:- मेरो आवज
पुष्प ढकाल (सांकेतिक) साउथ डाकोटा, अमेरिका भूटानको साम्ड्रुपजोङ्खर जिल्ला अन्तर्गत हस्तिनापुर ब्लकको बेतहोली गाउँमा जन्मेको थिएँ । मेरा घरमा म र मेरी दिदी बाहेक अरू सबै सुन्ने थिए भने हामी […]
-
आदिकवि भानुभक्त र उनका केही विवादित पक्षहरू
प्रतिमान सिव ओहायो, अमेरिका आदिकवि भानुभक्त आचार्य भन्दा धेरै पहिला सुवानन्द दास र त्यस पश्चात् अन्य धेरै प्रखर कविहरू हुँदा हुँदै पनि उनी आदिकविको श्रीपेच भिर्न सफल […]
-
२०५ औँ भानु जयन्ती
जे एन दाहाल पेन्सिल्भिनिया, अमेरिका भानुभक्त आचार्यको जन्म, असार २९ चुन्डी रम्घा तनहुँ वि.सं १८१४ मा भएको थियो।ब्राम्मण परिवारमा जन्मलिई, उनले आफ्नै घरमा हजुरबा श्रीकृष्ण आचार्यबाट धार्मिक शिक्षा लिएका थिए। भानुभक्तले […]
-
‘आदिकवि’ नै हुन् त भानु बाजे ?
भक्त घिमिरे पेन्सिल्भिन्या, अमेरिका मैले यस विषयमा यही प्रकृतिका लेख लेखेको यसपटकमा तीनवटा भएछन् । तर, इतिहासको खोज-अनुसन्धानमा लागेका कोही व्यक्तिविशेषबाट ठोस प्रतिक्रियाहरु आएका छैनन् ! सबैले ‘आदिकवि जयन्ती’, […]
-
ईश्वर, भगवान, धर्म र प्रार्थनाका कुरा
भक्त घिमिरे -पेन्सिलभेनिया/अमेरिका हामी यहाँनेर धर्म र प्रार्थनाको कुरा गर्न लागिरहेका छौं । धर्म भन्ने शब्दका अनेकन परिभाषाहरु छन् । जस्तैः कर्तव्यनिष्ठ दायित्वको अभिभारा; निराकार ब्रह्मको खोज र पहिचान आदि […]
-
शास्त्रीय अर्थभेदः आस्तिक र नास्तिक
भक्त घिमिरेः पूर्वीय दर्शनशास्त्रमा जम्मा नौवटा दर्शनहरु समावेश छन् । जसमध्ये छवटालाई आस्तिक र तीनवटालाई नास्तिक वर्गमा राखिएको छ । आस्तिक दर्शनमा पूर्वमीमांसा, उत्तर मीमांसा (वेदान्त), वैशेषिक, सांख्य, न्याय र […]
-
नेपाली भाषा र अस्तित्व
धर्मेन्द्र तिम्सिना “क्षितिज” ओहायो, अमेरिका मेरा बुबाले भन्नुभएको “वहाँले आफ्नो देश, आफ्नो भाषाको लागि छोड्नुभएको रे” । भूटानी निरङ्कुश शासकद्वारा नेपाली पुस्तकहरू जलाइँदा, हाम्रा हलो जोत्ने बुवाका अनि घाँस काट्ने […]
-
अन्योलः चाड-पर्व, बलिप्रथा र हामी
भक्त घिमिरे जब जब चाड-पर्वहरु आउँछन्, नेपाली समाजमा बलिप्रथाका बारेमा अनेक तर्कातर्कीहरु शुरु हुन्छन् । दशैं वा विजयादशमीको अवसरमा चली आएको बलिप्रथाका बारेमा सदियौंदेखि चर्चा हुँदै आएको छ । कसैले […]
-
गोर्खाल्याण्डको फेसबुक फोबिया
भक्त घिमिरे केही वर्षअघिको कुरा हो, प्रशान्त तामाङ भन्ने भारतीय युवालाई गायनको सेलिब्रिटी बनाउनमा भारत र नेपाल सबैतिरका दाजुभाइ, दिदी-बहिनीहरु खटेका थिए । तेरिया मगरलगायत अनेकन नेपाली नामका सेलिब्रिटीहरु भारतबाट […]
-
पुनर्विचरणपत्र
नैनसिंह मगर न्यु योर्क, अमेरिका “जे सुनिरहेको छु, त्यही भनिरहेको छु । जे देखिरहेको छु, त्यही लेखिरहेको छु ।” मेरो व्यक्तिगत स्वार्थका लागि होइन यो निवेदन, सारा मानिसहरू जहाँ विविध […]
-
हाम्रो साहित्यको नवीन बाटो
भक्त घिमिरे/अमेरिका ‘साहित्य’ शब्द एउटै भए पनि यसलाई हेर्ने दृष्टिकोण विभिन्न छन् । विषयको आशय, शैली र लक्ष्यका आधारमा साहित्यलाई पनि विभिन्न धारमा वर्गीकृत गरिन्छ । परम्परावादी, यथास्थितिवादी, सुधारवादी, प्रगतिवादी […]
-
“यो जिन्दगी खै के जिन्दगी”
सुशिल रेग्मी प्रत्येक साँझ जब नजिकैको रेलरोडमा रेलको लामो साइरन बज्छ अनि मेरो पनि बैठक कोठाबाट आफ्नो कोठामा उकालो चड्ने समय हुन्छ। कोठामा प्रवेशसँगै मेरा आँखा एकाएक छिमेकिको […]
-
भुसभित्रको आगो
देवेन्द्र भट्टराई काठमाडौँ ‘भूटानीहरूका माझ पुनर्बासको चिठ्ठा एउटा जटिलता भएर उदायो । नखाउँ भने दिनभरिको सिकार, खाउँ भने कान्छा बाको अनुहार भनेझैं हामीमाझ केवल दुइटा विकल्प उभ्याइयो— कि त पुनर्बासमा […]
-
नेपाली नागरिकता भएका एक ‘भूटानी शरणार्थी’
विद्यापति मिश्र आजभन्दा ठिक छ वर्ष अघिको कुरा हो । नजिकैको रेडियो सेटमा सुमधूर सङ्गीत ‘फुलको थुङ्गा बगेर गयो गङ्गाको पानीमा…’ घन्किरहेको थियो । म भने विछ्याउनामा पल्टेको थिएँ । […]
-
बेराग पात्रहरुको आकाश
रमेश सायन म आफू एउटा कथा हुँ । भेटेका हरेक मान्छे पात्र हुन्- जसको बजारमा माग छैन । पाठक छैनन् र दोस्रो संस्करण निस्कने छैन । बाँच्ने शैली बेरागात्मक छ […]
-
रेण्डम राईटिङ्ग
बादल बेलडागी–३ पहिलो विश्व युद्ध पछि मित्रराष्ट्र रसियाका पन्ध्र अरब शरणार्थीहरुको उद्धारका साथै सहयोगका निम्ति शरणार्थी उच्च आयोगको स्थापना सन् १९२१ मा डा. नानसेनले गरेको पाइन्छ । शरणार्थी उच्च आयोग […]
-
देशको सम्झनामा-३
भक्त घिमिरे अमेरिका …..अघिल्लो प्रकाशित अंकबाट क्रमश: धारामा पानी भर्न आएकी योल्मो गाग्री त्यहीँ राखेर स्याँ- स्याँ गर्दै बलबहादुर विष्टको घरछेउ पुगी । एक-दुईवटा पोकामा चामल, लुगा-फाटो र भाँड़ा-वर्तन पोको […]
-
समाधि खोज्दै शिविर यात्रा
तारालाल श्रेष्ठ काठमाडौँ सनक र रचना सरस्वती पूजाको दिन, काठमाडौ“ विमान स्थल बरफझैँ चिसो थियो । तराइतिर शित लहर यथावतै । काठमाडौँबाट भद्रपुरका लागि उडेको बुद्ध एअर भिजिविलिटी कम भएकाले […]
-
देशको सम्झनामा-२
भक्त घिमिरे, अमेरिका …..अघिल्लो प्रकाशित अंकबाट क्रमश: ‘‘बुढेसकालको सहारा एउटैमात्र छोरो । कहिल्यै दुःख नभोगेको । जुनै शर्त गरेर भए पनि उकासेर ल्याउँछु’’, आफ्नो निर्णय मनमनै आफैंलाई भने बिष्ट बाजेले […]
-
नाच्नु र गाउनुमात्र संस्कृति होइन
देबी सुवेदी ‘बी’ पेन्सिलभानिया-अमेरिका हाल अमेरिकामा नेपालीभाषी भूटानीहरूको जीवन, कला-संस्कृति, साहित्य अनि वास्तविकतालाई अध्ययन-अनुसन्धान गर्न खोज्ने व्यक्ति, संस्था अनि विश्वविद्धालयहरूको संख्या बड्दै गएको देखिन्छ । नयाँ पिढ़ीसँगको हावभाव, कुराकानीलाई आधार […]
-
गीताको इन्द्रेणी चिन्तन
रमेश गोर्खाली पाटन संयुक्त क्याम्पस मानवीय जीवनको मूल सौन्दर्य सहअस्तित्व, समष्टिपरक संचेतना र सामाजिक न्याय हो । ‘बाँच र बाँच्न देऊ’ को कल्याणकारिताको शङ्ख फुक्नेको सङ्ख्या सानो तथा प्रभुत्व र […]
-
आँखा
शिवलाल दाहाल, विर्तामोड, नेपाल आँखा ! आँखाको कुरा गर्दा तपाईँलाई रिस उठ्ला तर आँखा नर्फकाउनुहोस् । म यहाँ तपार्इँका आँखाको दोष खोट्याउन आएको होइन । म त मेरै आँखाको बारेमा […]
-
देशको सम्झनामा
भक्त घिमिरे अमेरिका जोङ्ग (जिल्ला प्रशासन कार्यालय) को ढोकामा प्रहरी खड़ा छ । विजय पसिनासरि भएर प्रहरीको अगाड़ि उभिन्छ । ‘तिमी बक्खु लाउनु जान्देना?’ यति भन्दै विजयको बक्खु तानतान् तुनतुन् […]
-
हो म नेपालबाट आएकी हुँ
आचार्य प्रभा अमेरिका जब,जब मान्छे आफू आफ्नो ठाउँ,आफन्त वा आफ्नो भूमिबाट टाढिन्छ अनि मात्र ती चिजहरुको अभावमा पिसिएको अनुभव गर्न थाल्छ अनि ती चिजहरुको महत्वको आभाष पाउन थाल्छ | यस्तै […]
-
सैनिक परिवेश र नेपाली साहित्यको अन्तरसम्बन्ध
विश्वासदीप तिगेला विकास र व्यापकतालाई हेर्दा नेपाली भाषा समृद्ध भाषा हो । नेपाली भाषाका प्राप्त लिखित ग्रन्थहरूमध्ये सर्वप्राचीन नमुनाका रूपमा ‘बाजपरीक्षा’ प्रस्तावित गरिएको छ । तर, ‘भास्वती’ १४५७ लाई हेर्दा सर्वप्राचीन […]
-
नयां वर्ष, सभ्यताको सानो पाइला
भारती गौतम बोस्टन, अमेरिका “नयां सरुवा भई आएको हुलाकेझैं झोलामा सूर्जेको एउट पुलिन्दा बोकेर छानामाथी वैशाख हिडिरहेछ” – भूपी शेरचन। – छानामाथि हिडिरहेको र वन पाखाभरी फक्रिन थालेको वैशाख साच्चै […]
-
ग्लोबल बन्यो शरणार्थी साहित्य
कुमार लुइँटेल दमक नगण्य रुपमा केही दशक अगाडिबाटै भूटानी नेपाली साहित्यले बामे सर्न शुरु गरेको हो । तर, नब्बेको दशकबाट भुटानी साहित्यले एउटा आस लाग्दो माहौल सृजना गर्यो । भूटानभित्र […]
-
भूक्तभोगिको अनुभव
कमलापति सुवेदी अमेरिका म कमलापति सुबेदी । मेरो जन्म भूटान देशको चिरांग जिल्लामा सन् १९४७ सालमा भएको हो । त्यसपछि सर्भाङ् जिल्लामा सन् १९९० सालसम्म देशको सेवा लगायत उन्नत्मुलक काम […]
-
अधूरो सपना
सुशील पोखरेल दक्षिण अष्ट्रेलिया “आफू संस्कृत विद्यालयमा मात्र सीमित नरहेर कुनै उदाहरणीय काम गर्ने, भूटानमा शास्त्रीय नृत्यलाई प्रचार–प्रसार एवम् प्रशिक्षण दिने, संस्कृतलाई कर्मकाण्ड पण्डित्याईँमा सीमित नराखेर यसबाट कुनै ठोस काम […]
-
जीवनको नयाँ यात्रा
कमलापति सुवेदी केन्टुकी, अमेरिका हामी भूटानी शरणार्थी नेपाल भूमिमा लामो समयसम्म पिल्सिएर विस्थापित जीवन बिताउन बाध्य भयौं । पश्चिमी राष्ट्रहरुले आ-आफ्ना मुलुकमा बसोबास गराई बल्ल-बल्ल नागरिकता दिएर राख्ने घोषणा गरे । […]
-
कलामा नारीदेहका नग्न चित्रमात्र किन
भक्त घिमिरे अमेरिका चित्रकला कलाक्षेत्रको महत्त्वपूर्ण तथा एउटा विराट शाखा हो । चित्रकलामा प्रदर्शित शिल्पले मानिसलाई जगत र मानवीय समवेदनाको अन्तरंग परिदर्शन गराउँदछ, अनुभूति र आभास दिलाउँदछ । यद्यपि, कहिलेकाहीँ […]
-
ब्ल्याक् एण्ड वाइट्
विद्यापति मिश्र काठमाडौं लामो प्रयास पछि आदरणीय शिक्षक गंगाराम लामिटारेको सम्पर्क नम्बर फेला प–यो । हर्षले मन खुखी भयो । तर लगातारको विद्युत कटौतीले गर्दा लामिटारे सरसंग तत्कालै सम्पर्क गर्ने […]
-
आक्रोश र परितापको डढेलो सल्केको शिविरमा
डा. गोविन्दराज भट्टराई भर्खरै शिविरमा एउटा डढेलो लागेको थियो । त्यो निभाएपछि हामी पुग्यौँ । तर त्यहाँ कहिल्यै ननिभ्ने अर्को डढेलो सल्किरहेको देख्यौँ । बेल्डाँगी शिविरमा पुग्दा चुलाचुली पर्वत श्रृङ्खलामाथि […]
-
मेरी आमा
किशोर सिवाकोटी साउथ डकोटा, अमेरिका मेरो कलेजको परीक्षा भैरहेको थियो। अमेरिकामा फल सेमेर्स्टरको निर्णायक परीक्षा डिसम्बर महिनामा हुने गर्दछ । मेरो कलेजको परीक्षा सकेर रेलमा आफ्नो डेरातिर लागिरहेको थिएँ । […]
-
भो ! नउठा
बाबाको बानी राम्रो थिएन । मेलापात र घरको सबै काम आमाले गर्नुप¥थ्यो । हामी सानै भए पनि आमाको दुःख देखेर म मनमनै संधै पिरोलिन्थें । मैले नसक्ने कामहरू पनि गर्न […]
-
भुटानी निरंकुशताभित्र जन्मिएको भुटनी नेपाली साहित्य
डिल्लीराम शर्मा आचार्य क्रागेरो, नर्वे करिव सन् १९०० शताव्दीसम्म भुटान भित्रिएका नेपालीभाषीहरु भुटान निर्माणकार्यमा मात्र व्यस्था रहे । त्योताका शिक्षादीक्षाको कुनै अवसर थिएन यो साहित्य भन्ने विषय केहो भन्नेमा अनभिज्ञ […]
-
शरणार्थी जीवन र शिविरभित्र फष्टाएको गजलकारिता
केशु विरही नेपाल आजै जस्तो लाग्छ, त्यो दिन –भूटानबाट नेपालीभाषीहरू खेदिए अरे । नेपालीभाषी भुटानीमाथि त्यहाँको सकारले पाशविक यातना दियो रे । सयौं चेलीबेटीहरू भूटानी सेनाबाट वलात्कृत भए रे…। उनीहरू […]
-
मानव जीवनमा संगीतको महत्व
कुमार बब्लु/सप्तरी-नेपाल मानव जीवन संगीतकै साथमा जन्मन्छ र संगीतकै साथमा अस्त पनि हुन्छ । धर्तीलाई स्पर्श गर्नासाथ बालक सर्वप्रथम रुन्छ । त्यो एक प्रकारको संगीत नै हो । मानिस मर्दा […]
-
रुढिग्रस्त सामाजिक परम्परामा लैंगिक चेतना
सामन्ती युगबाट फष्टाउँदै आएर आजको पूँजीवादी युगमा चरमोत्कर्ष टेकेको नारी र पुरुषबीचको फाटोलाई कायम राख्न ‘धर्म’ भनिने जडताले महत्वपूर्ण टेवा पुर्यादएका छन् । वास्तवमा धर्म नै दोषी होइनन् तर, धर्मको […]
-
देशः शासन र प्रजातन्त्रबीच विरोधाभास
सिमानाको शहर जयगाउँस्थित एउटा सानो होटलको साँघुरो कोठामा भेला भएर मलिन, क्लान्त अनुहारका मान्छेहरूको एउटा झुण्ड आ-आफ्ना कथा-व्यथा साटिरहेको छ । उनीहरूको वार्तालाप उनीहरूले आफ्नो घर सम्झने देशको सामाजिक-राजनीतिक व्यवस्थाको […]
-
‘भलेचखे’ प्रजातन्त्र
केही शब्दहरू व्यवहारमा जतिसुकै चाम्रा भए पनि सुन्नमा अति राम्रा हुन्छन् । ती शब्द बोल्नमा शालीन र मान्यतामा मीठा पनि हुन्छन् । तर, व्याहारिक प्रयोगमा कर्ताहरुको तालमेल नभएर अर्थको बेअर्थ […]
-
शहरमाझ ‘स्याल’को भ्रमण
आचार्य प्रभा अमेरिका अहिलेजस्तो लाग्छ मलाई, म सानो हुँदा पहाडमा घरका ठुला मान्छेहरुले कहिलेकाहीँ साँझमा स्याल कराउँदा “ल स्याल रुन थाल्यो, अब गाउँमा को मान्छे मर्छ यो त अशुभ हो […]
-
प्रसंग साहित्य र राजनीतिको
अहिले साहित्य र राजनीतिको सम्बन्धमा पारपाचुके भइसकेको छ । अहिले अर्को प्रश्नको सन्दर्भ पनि उठ्ने सम्भावना बढेर गएको छ । राजनीतिप्रति उदासीन साहित्यकारको सिर्जनात्मक शक्ति कति प्रभावशाली हुन्छ ? यो आजको जल्दोबल्दो प्रश्नात्मक प्रसंग हो । यसरी नै साहित्य र कलाप्रति उदासीन राजनीति कस्तो हुन्छ ? त्यस्तो राजनीतिज्ञले राजनीति र समाजमा कस्तो छाप छोड्ला ? यस्ता अनेक प्रश्नहरू लहर लाग्न सक्छन् ।
-
दिल्ली अहिले थिम्पू बनेको छ
भारत आफैंलाई दक्षिण एशियाको शतिशाली मालिक ठान्छ । आफ्नै देशलाई दक्षिण एशियाको मूल खाँबो सम्झेर बंगलादेश, भूटान तथा नेपालको आदि भागसम्म सीमा अतिक्रमण गर्छ, हरेक देशको निर्वाचन विथोलिदिन्छ । शासनको […]
-
पर्वको परम्परा र हाम्रो सोच
भक्त घिमिरे अमेरिका जुनसुकै जातीय समुदायको भए पनि हाम्रो नेपाली समाजले दशैं र तिहारलाई प्रमुख पर्वको रूपमा प्रत्यक्ष-परोक्ष मान्दै आएको छ । तर, विडम्बना नै भनौं वा सोचाइको कमजोरी, हामीले […]
-
परिवर्तन
सुशील पोखरेल दक्षिण अष्ट्रेलिया लामो समयको पर्खाइपछि म तेस्रोदेश पुनर्वासको पहलमा लाग्न थालेको थिएँ । नेपाल र भारतका केही साथीहरुले यो पहल राम्रो वा नराम्रो हो भनेर दुवैखाले प्रतिक्रिया दिएका […]
-
उनीहरुको खुशीमा…………..
सुशील पोखरेल दक्षिण अष्ट्रेलिया मेरा बाबा भन्नुहुन्थ्यो एकदिन हामी भूटान फर्कनेछौं । उनको शरणार्थी जीवनको सबैभन्दा ठुलो सपना पनि यही थियो । सुरु सुरुमा मलाई पनि त्यस्तै लाग्थ्यो । लामो […]
-
अग्निपरीक्षामा– राजा जिग्मे सिङ्गे
गङ्गा लामिटारे अमेरिका संसारका हरेक निरङ्कूश शासकले आफनो वर्चस्व स्थापित गर्न आफ्ना परिवर्तनगामी जनतालाई विभिन्न आरोप-प्रत्यारोप लगाई अन्तमा देशद्रोही भन्छ र सैनिक लगाएर देशबाट खेदाउँछ । आज संसारमा यही भइरहेको […]
-
साहित्य सिर्जनाको काल विभाजन
गंगा लामीटारे …….क्रमश: (क) प्राथमिक काल वा पहिलो चरण (१९५६ देखि १९७७ सम्म) (ख) माध्यमिक काल वा दोस्रो चरण (सन् १९७०देखि १९८८सम्म) (ग) आधुनिक काल वा तेस्रो चरण (सन् १९९०देखि […]
-
भूटानी नेपाली गजल: एक झलक
पुरानाघरे विषय प्रवेशः– गजल, गजल हो, त्यो भन्दा बढी परिभाषाको अब आवश्यकता छैन । गजल आधुनिक साहित्यमा पूर्ण प्रभावकारी काव्य विधाको रुपमा स्थापित भइसकेको छ । उपन्यास, गीत, कविता आदि […]
-
एक अमूर्त वेदना
आइ.पी.अधिकारी काठमाडौँ दैव बेइमानी छन् । भगवानको नियम विभेदकारी छ । त्यसैले त मानिसमा विभिन्नता ल्याइदिएका छन् तिनले । तिनको सृष्टिमा समानताको विजले जरा गाड्न पाउँदैन । समानताको अभावमा विभेदले […]
-
बसाइँ सरेका नेपालीहरुको अवस्था
डिल्लीराम शर्मा आचार्य नर्वे मान्छेको जीवन धेरैवटा विषयसँग सम्बन्धित हुन्छ । हरेक मानिसको आ–आफ्नो मातृभाषा, धर्म रीतिरिवाज, संस्कृति,कला,साहित्य ,निजीसम्बन्ध, भातृत्व,विश्वबन्धुत्व र जन्मसिद्ध अधिकार हुन्छ,तर बसाइँसरुवा कुनैपनि व्यक्तिले यी सम्पूर्ण कुरा […]
-
समय र मान्छेहरू
समयको गतिशीलता । मान्छेहरूको दौडधूप । प्रतिस्पर्धै प्रतिस्पर्धा । अहो! समय र मान्छे, कति व्यस्त भएका होलान् । समय र मान्छेमा के भिन्नता छ भन्नु जस्तो ? धर्तीलाई जति हतार […]