‘आदिकवि’ नै हुन् त भानु बाजे ?
मैले यस विषयमा यही प्रकृतिका लेख लेखेको यसपटकमा तीनवटा भएछन् । तर, इतिहासको खोज-अनुसन्धानमा लागेका कोही व्यक्तिविशेषबाट ठोस प्रतिक्रियाहरु आएका छैनन् ! सबैले ‘आदिकवि जयन्ती’, ‘आदिकवि जयन्ती’ भनेर चिच्याइरहेका बेला […]
Essay
-
-
ईश्वर, भगवान, धर्म र प्रार्थनाका कुरा
हामी यहाँनेर धर्म र प्रार्थनाको कुरा गर्न लागिरहेका छौं । धर्म भन्ने शब्दका अनेकन परिभाषाहरु छन् । जस्तैः कर्तव्यनिष्ठ दायित्वको अभिभारा; निराकार ब्रह्मको खोज र पहिचान आदि आदि । तर, […]
-
शास्त्रीय अर्थभेदः आस्तिक र नास्तिक
भक्त घिमिरेः पूर्वीय दर्शनशास्त्रमा जम्मा नौवटा दर्शनहरु समावेश छन् । जसमध्ये छवटालाई आस्तिक र तीनवटालाई नास्तिक वर्गमा राखिएको छ । आस्तिक दर्शनमा पूर्वमीमांसा, उत्तर मीमांसा (वेदान्त), वैशेषिक, सांख्य, न्याय र […]
-
नेपाली भाषा र अस्तित्व
धर्मेन्द्र तिम्सिना “क्षितिज” ओहायो, अमेरिका मेरा बुबाले भन्नुभएको “वहाँले आफ्नो देश, आफ्नो भाषाको लागि छोड्नुभएको रे” । भूटानी निरङ्कुश शासकद्वारा नेपाली पुस्तकहरू जलाइँदा, हाम्रा हलो जोत्ने बुवाका अनि घाँस काट्ने […]
-
अन्योलः चाड-पर्व, बलिप्रथा र हामी
जब जब चाड-पर्वहरु आउँछन्, नेपाली समाजमा बलिप्रथाका बारेमा अनेक तर्कातर्कीहरु शुरु हुन्छन् । दशैं वा विजयादशमीको अवसरमा चली आएको बलिप्रथाका बारेमा सदियौंदेखि चर्चा हुँदै आएको छ । कसैले बलिप्रथा गलत […]
-
गोर्खाल्याण्डको फेसबुक फोबिया
केही वर्षअघिको कुरा हो, प्रशान्त तामाङ भन्ने भारतीय युवालाई गायनको सेलिब्रिटी बनाउनमा भारत र नेपाल सबैतिरका दाजुभाइ, दिदी-बहिनीहरु खटेका थिए । तेरिया मगरलगायत अनेकन नेपाली नामका सेलिब्रिटीहरु भारतबाट विकसित हुँदैछन् […]
-
-
Baby in the womb
I was happy. My friends were my detectives, they were my source of energy and they were my protectors. I had a big family in my small world. My home […]
-
क्या फेसबुक !
सन् २००९ को अन्त्य ताका हुनुपर्छ केही न खालो सारिएला भनेर सुटुक्क छिरेथें, यो फेसबुक भन्ने जङ्गलमा। ती सिकारु दिनहरूमा फेसबुकलाई चाहिनेभन्दा पनि कम चलाउनु पर्ने बाध्यता थियो । उ […]
-
पुनर्विचरणपत्र
नैनसिंह मगर न्यु योर्क, अमेरिका “जे सुनिरहेको छु, त्यही भनिरहेको छु । जे देखिरहेको छु, त्यही लेखिरहेको छु ।” मेरो व्यक्तिगत स्वार्थका लागि होइन यो निवेदन, सारा मानिसहरू जहाँ विविध […]
-
हाम्रो साहित्यको नवीन बाटो
‘साहित्य’ शब्द एउटै भए पनि यसलाई हेर्ने दृष्टिकोण विभिन्न छन् । विषयको आशय, शैली र लक्ष्यका आधारमा साहित्यलाई पनि विभिन्न धारमा वर्गीकृत गरिन्छ । परम्परावादी, यथास्थितिवादी, सुधारवादी, प्रगतिवादी र यस्ता […]
-
बिसञ्चो भूटान
पर्वतमालाको काखमा बसेकी तोदे र धन्सिरीको अँगालोमा कसिएकी शिरमा लालीगुराँस सिउरिएकी अङ्गमा तरु–लता वस्त्र पहिरिएकी मेरो प्यारो जन्मभूमि… तुर्सा र मानसको माला पहिरिएर गलामा मोती झैँ थिम्पू, पारो, पुनाखा, वाङदी […]
-
“यो जिन्दगी खै के जिन्दगी”
प्रत्येक साँझ जब नजिकैको रेलरोडमा रेलको लामो साइरन बज्छ अनि मेरो पनि बैठक कोठाबाट आफ्नो कोठामा उकालो चड्ने समय हुन्छ। कोठामा प्रवेशसँगै मेरा आँखा एकाएक छिमेकिको बरण्डामा पुगिहाल्छन् । न […]
-
विस्तारै बिर्संदै
नारद कट्टेल ह्वीनिपेग, केनाडा हामी देख्ने गर्थ्यौं सपना स्वदेशफिर्तीको । आफ्नो जमीनमा फेरि आफ्नै पौरखी पखुराले अन्न फलाएको, सुन्तला अनि अलैंची लटरम्मै फलाएको । ह…ह…माले भन्दै आफ्नै खेतमा दुई-चार हलगोरु […]
-
भुसभित्रको आगो
देवेन्द्र भट्टराई काठमाडौँ ‘भूटानीहरूका माझ पुनर्बासको चिठ्ठा एउटा जटिलता भएर उदायो । नखाउँ भने दिनभरिको सिकार, खाउँ भने कान्छा बाको अनुहार भनेझैं हामीमाझ केवल दुइटा विकल्प उभ्याइयो— कि त पुनर्बासमा […]
-
नेपाली नागरिकता भएका एक ‘भूटानी शरणार्थी’
आजभन्दा ठिक छ वर्ष अघिको कुरा हो । नजिकैको रेडियो सेटमा सुमधूर सङ्गीत ‘फुलको थुङ्गा बगेर गयो गङ्गाको पानीमा…’ घन्किरहेको थियो । म भने विछ्याउनामा पल्टेको थिएँ । मेरो मोबाइलको […]
-
नारायणी जीवनको गतिमा बग्छ
नारायणी आसपासमा छु । साँझको एउटा रातो घाम धनीराम थारुको माछा मार्ने जालको अगाडिपछाडि पौडिरहेको छ । लाग्छ, यो साँझे घाम धनीराम थारुसँग बिदा माग्न उसको निधार भएर पानीमा पौडिरहेको […]
-
माटो अनि म
केशव काफ्ले पेनसिलभेनिया जन्मँदा टेकेको माटो मसंग सम्बन्धित छ कुनै शाषकको अधिकार छैन माटो अनि म युगौँसम्म देशभित्र बाँचिरहन्छौँ यो देश त मेरो पनि हो किन कि देशको सदस्य […]
-
प्रतिक्षाको घडी हेरिरहेको छु
केशव काफ्ले, पेन्सिलभेनीया मधुरो बत्तीका कारण कोठाका सामानहरुको मधुरो छायाँ मस्त निन्द्रामा सुतिरहेकोझैँ देखिन्थ्यो | सुनसान मध्यरातको मस्त निन्द्रामा मोवाइलको घन्टी बज्यो | आँखा मिच्दै भितामा आड्याइएको घडीमा आँखा पुर्याएँ […]
-
अबको साहित्य यस्तो हुनु पर्छ
निमेश भुटानी सिड्नी अस्ट्रलिया अबको साहित्य यस्तो हुनु पर्छ त्यो साहित्यले चट्टानलाई फोर्नु पर्छ रुढीवादी तोड्नु पर्छ समाजका कुरीति र बिसंगतिको पर्दाफास गर्दै अघि बड्ने महान योद्धाहरुको सपना साकार पार्नु […]
-
मेरो चिन्ता
आफ्नो हो र समाज आज कसरी बृद्धी गरौं यो भनी भन्ने चिन्तन आज व्यप्त जगमा देखिन्न काँही पनि। ‘तिम्रो पूर्ण भलो म आज जगमा गर्दै छु आऊ’ भनी भेटिन्छन् घटना […]
-
बेराग पात्रहरुको आकाश
म आफू एउटा कथा हुँ । भेटेका हरेक मान्छे पात्र हुन्- जसको बजारमा माग छैन । पाठक छैनन् र दोस्रो संस्करण निस्कने छैन । बाँच्ने शैली बेरागात्मक छ । विगत […]
-
रेण्डम राईटिङ्ग
बादल बेलडागी–३ पहिलो विश्व युद्ध पछि मित्रराष्ट्र रसियाका पन्ध्र अरब शरणार्थीहरुको उद्धारका साथै सहयोगका निम्ति शरणार्थी उच्च आयोगको स्थापना सन् १९२१ मा डा. नानसेनले गरेको पाइन्छ । शरणार्थी उच्च आयोग […]
-
देशको सम्झनामा-३
…..अघिल्लो प्रकाशित अंकबाट क्रमश: धारामा पानी भर्न आएकी योल्मो गाग्री त्यहीँ राखेर स्याँ- स्याँ गर्दै बलबहादुर विष्टको घरछेउ पुगी । एक-दुईवटा पोकामा चामल, लुगा-फाटो र भाँड़ा-वर्तन पोको पारेर राख्दैछन् बाबु-छोरा […]
-
समाधि खोज्दै शिविर यात्रा
तारालाल श्रेष्ठ काठमाडौँ सनक र रचना सरस्वती पूजाको दिन, काठमाडौ“ विमान स्थल बरफझैँ चिसो थियो । तराइतिर शित लहर यथावतै । काठमाडौँबाट भद्रपुरका लागि उडेको बुद्ध एअर भिजिविलिटी कम भएकाले […]
-
देशको सम्झनामा-२
…..अघिल्लो प्रकाशित अंकबाट क्रमश: ‘‘बुढेसकालको सहारा एउटैमात्र छोरो । कहिल्यै दुःख नभोगेको । जुनै शर्त गरेर भए पनि उकासेर ल्याउँछु’’, आफ्नो निर्णय मनमनै आफैंलाई भने बिष्ट बाजेले । भोलिपल्ट बिहानै […]
-
नाच्नु र गाउनुमात्र संस्कृति होइन
हाल अमेरिकामा नेपालीभाषी भूटानीहरूको जीवन, कला-संस्कृति, साहित्य अनि वास्तविकतालाई अध्ययन-अनुसन्धान गर्न खोज्ने व्यक्ति, संस्था अनि विश्वविद्धालयहरूको संख्या बड्दै गएको देखिन्छ । नयाँ पिढ़ीसँगको हावभाव, कुराकानीलाई आधार बनाएर लेखिएका लेखहरू, इन्टरनेटमा […]
-
गीताको इन्द्रेणी चिन्तन
रमेश गोर्खाली पाटन संयुक्त क्याम्पस मानवीय जीवनको मूल सौन्दर्य सहअस्तित्व, समष्टिपरक संचेतना र सामाजिक न्याय हो । ‘बाँच र बाँच्न देऊ’ को कल्याणकारिताको शङ्ख फुक्नेको सङ्ख्या सानो तथा प्रभुत्व र […]
-
आँखा
शिवलाल दाहाल, विर्तामोड, नेपाल आँखा ! आँखाको कुरा गर्दा तपाईँलाई रिस उठ्ला तर आँखा नर्फकाउनुहोस् । म यहाँ तपार्इँका आँखाको दोष खोट्याउन आएको होइन । म त मेरै आँखाको बारेमा […]
-
देशको सम्झनामा
जोङ्ग (जिल्ला प्रशासन कार्यालय) को ढोकामा प्रहरी खड़ा छ । विजय पसिनासरि भएर प्रहरीको अगाड़ि उभिन्छ । ‘तिमी बक्खु लाउनु जान्देना?’ यति भन्दै विजयको बक्खु तानतान् तुनतुन् पार्छ प्रहरी जवान […]